Stress

Wat is stress?

Stress betekent niets anders dan spanning of druk. Stress is niet per definitie ongezond. Wij hebben allemaal een bepaalde mate van stress nodig om goed te kunnen functioneren. Bijvoorbeeld als wij een sollicitatiegesprek moeten voeren of een presentatie moeten geven. Die gebeurtenissen geven spanning wat kan leiden tot hogere prestaties, wij kunnen dan extra alert reageren of heel geconcentreerd blijven werken. Je lichaam wordt in staat van paraatheid gebracht. Het hormoon adrenaline en het hormoon cortisol (stresshormonen) worden aangemaakt met als gevolg dat je hart sneller gaat kloppen, je bloeddruk stijgt, je spieren zich aanspannen, je spijsvertering op een lager pitje draait, je handen koud worden. Je lichaam heeft zich klaar gemaakt voor actie.
Zodra de spannende gebeurtenis voorbij is, neemt de spanning weer af, dan herstelt het lichaam zich weer. Gebeurt dat niet dan kan stress als heel negatief ervaren worden. Deze negatief ervaren toestand heeft dan lichamelijke, psychische en/of sociale gevolgen. Je kan onder andere angstig worden, je krijgt spanningsgevoelens, je krijgt problemen met het scheiden van hoofd -en bijzaken, je krijgt slaapproblemen en zo zijn er nog veel meer klachten die kunnen optreden. Vaak gaat dit gepaard met bepaald gedrag, bijvoorbeeld snel geïrriteerd, fouten maken, cynisme. Als de stress te lang duurt, dan heeft het lichaam meer tijd nodig om te herstellen. Als het lichaam gedurende een dag vaak stressreacties heeft (wat niet vreemd is in deze maatschappij), dan heeft ons lichaam ook meer tijd nodig om te herstellen Zo ook speelt de intensiteit van de stressreactie een rol.
Dus als stress té lang aanhoudt, té vaak voorkomt en/of té groot is, is er onvoldoende gelegenheid om tussentijds te herstellen. Zonder momenten van herstel blijft de hoeveelheid cortisol en adrenaline in het lichaam hoog. Dan is er sprake van ongezonde stress, van roofbouw.

Wat zijn de stresssignalen? Waar moeten wij opletten?

Stressklachten zijn de eerste signalen, tekenen aan de wand, die ons wat vertellen over ons lichaam en de staat waarin het verkeert, dat we te veel hooi op ons vork hebben. Het lichaam waarschuwt ons. Het waarschuwt ons dat er herstelmomenten moeten worden ingebouwd in ons drukke bestaan. De klachten kan je onderverdelen in 4 categorieën:

  • Lichamelijk: Hoofdpijn, zweten, slecht slapen, nek/rugpijn, vermoeidheid, maag/darmklachten, nare dromen.
  • Emotioneel: Ontevreden, prikkelbaar, ongemotiveerd, snel opgejaagd zijn, snel huilen, onzeker, stemmingswisselingen, paniek, schuldgevoelens.
  • Cognitief: Besluiteloos, concentratieproblemen, vergeetachtig, piekeren, afwezig zijn, verlaagd werktempo, aandachtsproblemen.
  • Gedragsmatig: Agressief, meer roken/drinken/medicijnen, vaker ziekmelden, cynisme, geïrriteerd, kleine ongelukjes, zelfverwaarlozing, impulsief gedrag.
  • Wat zijn de gezondheidsrisico’s/consequenties?

    Als er sprake is van chronische stress dan heeft dat op verschillende terreinen gevolgen. Er is een onderscheid gemaakt in:

  • Psychologische gezondheid: Vermoeidheid, angststoornissen, psychosomatische klachten, depressie, herstelbehoefte, burn-out klachten, ontevredenheid met werk/het leven.
  • Fysieke gezondheid: Hartziekten, slaapproblemen, afname algehele gezondheid.
  • Gedragsmatige gevolgen: Ziekteverzuim, personeelsverloop, ongelukken en verwondingen op de werkvloer, vervroegde pensionering vanwege uitval, werk-familie conflict.
  • Voor het individu zelf heeft dat zijn consequenties, maar ook voor zijn/haar omgeving, dus ook voor de werkgever.

    Wat is PSA?
    stress
    Tegenwoordig spreekt of schrijft men vaak over PSA. Wat betekent dat nou? PSA staat voor psychosociale arbeidsbelasting. Het is dus een begrip dat werkgerelateerd is en te maken heeft met stress.
    De Arbowet definieert PSA als: “de factoren in de arbeidssituaties, met inbegrip van seksuele intimidatie, agressie, geweld, pesten en werkdruk, die stress teweeg brengen”. De factoren worden gezien als negatieve prikkels (stressoren) welke kunnen leiden tot stress en zelfs tot het Chronisch Stress Syndroom.
    Gelukkig wordt er door werkgevers steeds meer aandacht besteed aan PSA. Maar daar is nog wel een slag in te maken.